गुरुवार, १७ जुलै, २०२५

कल्पना विस्तार

उपक्रम 
विश्व लेखकांचे साहित्य मंच महाराष्ट्र आयोजित उपक्रम 
दि १६ व १७ जूलै २०२५
कल्पना विस्तार 
विषय.....एखाद्या खोटे बोलणे लगेच समोरच्या व्यक्तीला समजले असते तर?


   खोटे बोलणे ही मनाला जडलेली सवय असते.  वेळीच नाही सुधरवली तर, मग ती सवय अंगवळणी पडत जाते.  इतकी सहजतेने स्विकारली जाते की त्यात त्याला काही वावगे वाटत नाही.
असेच झाले एकदा.  कमलाबाई खोटे  बोलण्याची सवय होती उद्देश काही नसायचा, फुशारकी वा थापा मारणे. त्यांचे खोटे कसे उघडकीस आले पहा.
         विजया व मंजू मैत्रिणी... रहायला जवळ जवळ होत्या. दोघी बराच वेळ गप्पा मारत सोसायटीच्या बाकावर बसल्या होत्या. कमलाबाई तेथूनच पसार होता होता जरा थांबली. दोघी च्या रंगलेल्या गप्पात उगीचच मधे मधे करू लागली. 
आणि सांगू लागली की  सोसायटीत सुंदर गाण्याचा कार्यक्रम  होणार आहे. मला त्यात
 कदाचित निवेदन करण्यास सांगितलं . 
       अगदी खोटी बातमी, पण ती स्वतः चेच खरे पटवून देत राहिली. तिला काय माहित नव्हते , की विजया कमीटीत आहे. तिला सोसायटीच्या सर्व कार्यक्रमाची
तपशील वार माहिती असते. पण माहित नसताना, खोटे बोलणे अंगवळणी पडलेले 
. आणि विजया कमीटीत आहे याची जाणीव नसता सवयीप्रमाणे खोटं बोलली.
          पण  मंजुला कमलची  सवय माहित होती. तिने विजया कमीटीतील सदस्या आहे . तर तुझे खोटे बोलणे उघडकीस आले. आता तरी उगाचच थापा मारणे. सोड.
 सहजच कमलबाई वरमली. व मी जाते ग! मला काम आहे म्हणत निघून गेली.
  खोटे बोलण्याची फजिती झाली.

वैशाली वर्तक 
 अहमदाबाद

मंगळवार, १५ जुलै, २०२५

सहा शब्दांची कथा

विश्व लेखकांचे साहित्य मंच महाराष्ट्र आयोजित उपक्रम 
दि १४\७\२५
उपक्रमाचे नाव. ...सहज शब्दांची कथा लेखन उपक्रम 
विषय..

संवाद....   माझा चेहरा पाहूनच, संवादाची गरजच  नुरली.

संधी. ..  .    एकदा हाती आलेली संधी ,  सोन्यासम असते

वादळ...  मी पाऊल टाकले ,वादळापूर्वीची शांतता जाणवली.

रात्र.  ...  पहिल्या रात्रीतच  नव ‌दांपत्यांचे सहजीवन संपले.

किमया.   मृगवर्षाची किमयाच  अशी, अवनीची  कायाच बदलली.

ओळख...  उत्तम व्यक्तिमत्व  हीच पंतप्रधानांची  ओळख ठरली.
                

वैशाली वर्तक 
अहमदाबाद

सोमवार, १४ जुलै, २०२५

कैवल्य \. वैभव शब्दावर चारोळ्या

जगतात   जीवन सारे
 पण अर्थ  हवा जगण्यात
कैवल्याचा विचार करा
तर जगाल  आनंदात

पुनरपि जनमम पुनरपि मरणम
हा तर मंत्रच जीवनाचा 
पण मिळविण्या कैवल्य 
अभ्यास करा गीता बोधाचा

श्री कृष्णाने पार्थास
रणांगणावर दिला बोध 
त्यातून कळले जनांना 
कसा कैवल्याचा घ्यायचा शोध 

अध्यात्मिक व्याप्ती 
असते कठीण काम 
कैवल्या साठी तर
नाही नुसते तीर्थ धाम

ज्ञानेश्वरांची ज्ञानेश्वरी 
आहे गीतेचे सार
प्राकृत भाषेत  वर्णिलाय  
कैवल्याचा मार्ग छोट्या   ओव्या आहेत फार 

: कैवल्य मिळविणे
असतेच  कठीण 
नको उतार वयात अपेक्षा 
नाही तर मिळतो जन्म नवीन 

 आहे ना आजचा
किती कठीण विषय 
जीवन जगता कैवल्यचा
लागेल आशय

आत्म मुक्ती साठी
हवी अध्यात्मिक जोड
कैवल्याचा मार्ग  तितका 
वाटतो पण नसे गोड


छान सांगितले तुम्ही 
  आध्यात्मिक बैठक हवी
पण प्रलोभने इतकी
की रोज नवीन नवी

: विठु कैवल्याची मूर्ती 
युगे अठ्ठावीस ऊभा
.
: वाचली ज्ञानेश्वरी
भक्तांचे प्रकार 
वाचता वाचता 
येई मनी कैवल्याचा विचार 

 मोक्ष प्राप्ती म्हणजेच 
मिळणे मार्ग कैवल्याचा 
पण नसे तो सहज
अती काटेरी दुर्गम काट्यांचा

 वृध्दकाळात विचार 
कैवल्याचा मनी
जीव होतो घाबरा 
काय  होणार पुढच्या क्षणी

 नेहमी कर्म माना देव
करूया सत्कर्म सदा
मग कैवल्याच्या मार्ग 
अवघड नसे कला

करतात का खरेच 
कैवल्याची अपेक्षा 
बोलताना बोलतात 
 पुढल्या जन्मीची यापेक्षा

: षड रिपूंना टाळा
मग कैवल्य मार्ग सोपा
लोभ मत्सर हव्यास सोडा
आणि निवांत झोपा

किती लिहू कैवल्यावर
समजतच नाही 
एक एक विचारांची माळ
गुंफतच राही

 दर्शन घडता प्रभु रामाचे 
शबरीला मिळालेजीवन 
सार्थक कैवल्याचे
आनंदली मनोमनी

: कैवल्याचा मार्ग 
आहेची खडतर
मन हवे समाधानी
हेच संत सांगती खरोखर 

कैवल्याची गोडी 
लागली जिवाला 
समजावे भव सागर 
पार  करेल क्षणाला 
वैशाली वर्तक

: विठ्ठलाने भक्तीने
धाडले  पुष्पक विमान 
तुकोबांच्या साठी 
तोच असे कैवल्याचा मान
वैशाली वर्तक
जगा सदा समाधानी 
ऐका संतांची वाणी
वैभव भासेल जीवनी
गाऊया आनंदाची गाणी 

भारताचे वैभव समृद्धी 
ब्रिटिश लोकांना दिसली 
त्यांची साम्राज्य स्थापन 
करण्याची जिज्ञासा वाढली

संसार सुरू केला 
तेव्हा होती सामान्य स्थिती
कष्टाने मिळाले वैभव 
अन् आता सुखवस्तू परिस्थिती 

सुदामा गेला कृष्णाकडे
 वैभव पाहूनडोळे दिपले
अन् आणलेले पोहे
देण्यास मन काचरले

साधे चहा विकणारे
  मोदीजी पंतप्रधान
 त्यांचे बौद्धिक वैभव 
त्यांना यश देण्यात  ठरले वरदान

वैभव समृद्धी साठी
करावी लागते मेहेनत
 होतो वैभवशाली
कष्ट करिता अविरत 

आपली मराठी भाषा
आहे  वैभवशाली खूप
म्हणूनच ठरली अभिजात
 मराठी जनांना आला हुरुप

लेख मनोरंजन

मनोरंजन 
मनाला आनंद देते  ते मनोरंजन.    मनाला आनंद कितीss किती प्रकारे मिळतो ना  .! वाचन, कला, क्रीडा ,भटकंती, संगीत,  इव्हन व्यायाम, सिनेमा वैगरे  पहाणे.   ब-याच प्रवृत्ती तून मनाला आपण  रिझवू शकतो.
 मनाला रीझविणे,  मन आनंदित करणे कोणाला आवडणार नाही  त्यामुळे मनाला रंजन हवेच असते.. आणि मन असतेच चंचल ते तर नुसत्या विचारानेच त्याचे... त्याचे.  मनाने विचार करून मनोरंजनाची साधने शोधतच असते. 
        आता पहा. होता सकाळ ... सुंदर भक्ती रसाची भुपाळी ,भजन ऐकून मन कसे प्रसन्न आनंदित होते. तर    हे  झाले संगीत . एक माध्यम मनोरंजनाचे. जे नुसते आनंदच नाही तर खेदजनक  दु:खी मनाची निराशा दूर सारून  प्रफुल्लित आंनदी करते . 
  तसेच दुसरे मनोरंजन म्हणजे व्यायाम करणे. ज्यात क्रिडा प्रकारात स्वीमींग ,टेबल टेनिस indoor वा out door games  अनेक  प्रकार येतात.आणि.खेळ खेळून मन ताजेतवाने होऊन मनस्वी आनंद मिळतो.
आणि मस्त रंजन होते.
    वाचन... या वाचना सारखे दुसरे मनोरंजनाचे साधन नाही.  उगा का पुस्तकाला मित्र मानतात .जो ज्ञान तर देतोच  व मनोरंजन पण  करतो. 
  प्रवास हे तर प्रमुख प्रिय साधन  मनोरंजनाचे .म्हणून च तर ऑफीसेस  मधून LTC सवलत देतात की कर्मचारी  भटकून रिफ्रेश होउन पुन्हा कामास उत्तेजित होतात. व आनंदाने पुन्हा कामास जुंपण्यास तयार होतो.
          उन्हाळ्यात थंडीत  फिरणे हिंडणे याने मनाचे रंजन होते. म्हणून तर उन्हाळ्याच्य सुट्टी ची आतुरतेने जन वाट पहात असतात.
    एवढेच काय सण आणि उत्सव हे पण मनोरंजना साठीच असतात. धार्मिक हैतू असतोच पण त्या सण वारा मुळे मित्र , आप्तेष्टांना भेटून मन आनंदाने भरून येते.मग त्यात सिनेमा पहाणे. गाणे वादन नृत्य यांचे प्रदर्शन करून मनोरंजनाची भर होते,
    सध्या तर मोबाईल एक मनोरंजनाचे महत्वाचे साधन  . काय हवे ते मागा  गुगल महाराज सदैव हजर
आज काल तर मोबाईल वर ज्ञान माहिती, अनेक गेम ,ज्या मुळे एकटे पणा जिवंत नाही . अगदी तास तास 
वेळ मनाला आनंद देण्यात मोबाईल मागे पडत नाही.अगदी खाद्य पदार्थांची रेसिपी पासून सर्व प्रकारची माहिती वाचून मनाला आनंदित करते. 
  अरे आजच पहा आम्ही 2/3कुटुंब  एकत्रित होऊन मस्त गप्पा गोष्टी करत ... अनेक विषय हाताळले 
एक दुस-याचे विचार ऐकले तर कशी  मस्त मनोरंजक संध्याकाळ. पसारा केली. 
    उगा का म्हणतात आनंद भरलाय चोहीकडे इकडे तिकडे वर खालती  शोधा म्हणजे सापडेल.. मनोरंजन 
करण्यास नेहमी   काय करावे असा विचार करण्याची गरज नसते

पिवळे पान / पिकले पान

पिकले पान पिवळे पान ,पांढरे केस असती दोन्हीही समान. एकसमान  ऊन पावसाळे साहिलेले जयांना मिळे सदा मान   जैसे पर्णांचे  पिकणे   नियमच असे सृष्ट...